Người giữ hồn gốm Nam Bộ

Người giữ hồn gốm Nam Bộ 11:00 | 23/09/2011

Ngoài nghề nghiệp chính là giảng viên của trường Đại học Thủy lợi (chi nhánh phía Nam), ông Nguyễn Văn Tuyền còn chọn cho mình một thú chơi độc đáo: sưu tầm gốm sứ Nam Bộ.

Trong muôn vàn thể loại đồ gốm sứ trong và ngoài nước, ông Tuyền như bị thu hút bởi một loại đồ gốm mỹ thuật Nam Bộ thời kỳ đầu thế kỷ XX, xuất xứ từ Sài Gòn - Gia Định. Loại gốm này thường gọi là "gốm Cây Mai", một thời từng là thương hiệu lẫy lừng của nghề gốm. Sau 10 năm say mê, ông Tuyền đã có bộ sưu tập khá phong phú các đồ gốm mỹ thuật xuất xứ từ gốm Cây Mai và cả khu vực Biên Hòa, Lái Thiêu.

Ông Nguyễn VănTuyền bên bộ sưu tập gốm sứ

Ông Tuyền nhận xét, gốm Nam Bộ thoạt nhìn có vẻ hơi thô nhưng khi ngắm kỹ thì mới thấy rõ sự linh hoạt sống động trong từng đường nét, từng mảng màu, chứng tỏ sự công phu, tỉ mỉ của bàn tay nghệ nhân thời xưa. Mỗi bức tượng gốm là cả một tác phẩm nghệ thuật độc đáo. Đặc biệt, đồ gốm Cây Mai được hoàn thành bằng tay chứ không dùng khuôn đúc, chính vì thế mỗi sản phẩm là độc bản, có nét độc đáo riêng không bị trùng lặp.

Nét độc đáo khác là người chế tạo thường gửi gắm những nét văn hóa dân gian đặc trưng như tuồng tích cổ hoặc phong cảnh quê hương… trên sản phẩm gốm. Theo tài liệu nghiên cứu của Huỳnh Ngọc Trảng, lò Cây Mai sản xuất đồ sành mỗi năm ra lò 1.000 lu lớn đựng nước, 250.000 sản phẩm đủ loại khác... Lò Cây Mai được khen thưởng một huy chương bạc tại cuộc triển lãm 1880 ở Nam kỳ. Dù đã ngưng sản xuất từ lâu nhưng với vẻ đẹp độc đáo, gốm Cây Mai luôn là mục tiêu săn lùng của những người sưu tầm gốm.

Bộ sưu tập gốm sứ khác của ông Tuyền

Bộ sưu tập của ông Tuyền bao gồm đủ loại từ các đôn, chậu cảnh, các hình rồng trang trí trên mái đình chùa xưa cho đến các tượng thờ như tượng ông Nhật - bà Nguyệt (tượng trưng cho ngày và đêm), tượng ông Thiện - ông Ác thường thấy ở các cửa đình chùa. Đặc biệt, ông có khá nhiều phiên bản tượng ông Nhật - bà Nguyệt, với các kích cỡ to nhỏ khác nhau, với nhiều tư thế và dáng vẻ rất riêng biệt. Tuy đã qua gần 1 thế kỷ nhưng nước men, những mảng sơn trên các đồ gốm sứ vẫn còn giữ nguyên được màu sắc trung thực và sinh động của mình. Để có được thành quả này, ngoài niềm đam mê vẻ đẹp gốm Nam Bộ, ông còn phải trải qua một đoạn đường 10 năm vất vả tìm kiếm, nghiên cứu, học hỏi không ngừng. Ông Tuyền tham gia câu lạc bộ cổ vật Nam Bộ ngay từ những ngày đầu mới thành lập. Hiện ông vẫn tích cực chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm với những người bạn có sở thích như mình.

Ngày nay, kỹ thuật gốm sứ trang trí phát triển nhanh chóng khiến cho đồ gốm cổ xưa phải lùi dần vào quá khứ. Những lò gốm danh tiếng một thời ở Sài Gòn - Gia Định hay Biên Hòa, Lái Thiêu không còn hoạt động. Nhưng qua những người như ông Tuyền, nét đẹp dân dã của gốm Nam Bộ xa xưa vẫn được sưu tầm, giữ gìn cẩn thận như một minh chứng cụ thể cho đôi bàn tay khéo léo và con mắt thẩm mỹ tuyệt vời của cha ông.

(Theo Thanhnien)